Månadsarki: november 2007

Til Sogn og Fjordane!

Då dreg eg veldig snart til Sogn og Fjordane for å starta lag i Årdal, og for å vitja Firda MU. Bussen gjeng um ein time, og eg må pakka og koma meg av stad. Heldigvis treng eg ikkje mykje;

  • Tannkost.
  • Lommabok (med visakort).
  • Tilfang og nyskipa lag-skjema.
  • Litt varme klede.
  • Ahh! Sikkert litt kontantar, i Sogn og Fjordane hev dei sikkert ikkje bankterminalar.
  • Hum. Eg må taka ut pengar då. Det gjer eg aldri.
  • Forresten må eg truleg skunda meg og ikkje skriva innlegg…

So eg gjer det. Hadet godt! :D Eg gler meg, litt skræmt og nervøs (og det vert truleg verre når eg kjem nærare Årdal). Eg hev diverre sers lite peiling på skiping av lag. Vonar alle er snille med meg og at mange av dei tek verv i styret og vil jobba med det :-)

XO-1, One Laptop Per Child (OLPC)

Meg og Børge siklar som nokre småungar på denne berbare maskini. Det er ikkje rart; denne maskini er laga for å reisa den tredje verden og minska det teknologiske hólet som finst mellom oss. Dei vil prøva å gjeva ei maskin per unge slik at maskini kann brukast til å utdanna seg sjølv.

Kvar hev eg lært alt eg kann um datamaskiner? Det hev eg lært sjølv. Mykje ved hjelp av internett i tillegg til prøving og feiling på eigen maskin. Mange land (som Brazil og Peru) er ikkje totalt underutvikla (dei hev mat osb), men manglar likevel konkurranseemne til å kunna reisa seg skikkeleg. Idéen er å reisa born i heile verda og gjera dei teknologisk kompetente ved å la dei taka større del av utviklingi sjølve.

Kaup tvo, få ein!

Eigentleg prøvde dei selja til statar, men det viste seg å vera litt vanskeleg. So no, for å få starta det heile og få upp produksjonen (større produksjon = billegare maskinar), sel dei ein maskin for prisen av tvo.

«Huh? Men er det rett?», spyrr du kannhenda.
«Jeppsideppsi,» forklarar eg «den eine gjeng til deg, den andre til ein unge i eit land.»
«Kva for land?»
«Eit i tredje verdi, eller andre. Uindustrialisert iallfall.»

Teknisk

OLPC XO-1

Grunnen til at eg vil hava ein XO-1 (fyrste maskini laga av OLPC) er altso ikkje berre av di eg vil gjeva ei maskin til ein unge. Eg vil jo hava maskini sjølv òg, men kvifor? Jo, spesifikasjonane på den lille søte maskini er heilt nye. Ein ny spesiallaga skjerm som fungerer i soli, sers låg straumbruk og heile maskini er fri og open. Ja, han køyrer sjølvsagt Linux. Kjeldekoden til programmi som kjem med ligg ved maskini, so det skal vera enkelt å endra ho. Tenk so kult! Eg kann berre sitja ute i soli i timesvis og programmera!! Det er so mykje tøft med denne maskini at det ikkje er til å tru.

Korleis få då?

Dette er vel heile grunnen til at eg skriv dette fyrr eg hev fengje sjølve maskini. Det viste seg å vera sers vanskeleg å få kaupt ei maskin. Meg og Børge gjekk saman for å få det til. Me visste det ville verta litt vanskeleg, for OLPC skreiv:

  • Maskinane vil berre vera tilgjengeleg for USA og Kanada

Som er ganske teit og tullete for alle oss koselege folk i resten av verdi. Men det vart endra då dei gjorde det mogleg å kaupa maskini til 31. desember. No står det at du skal kunna kaupa maskini same kvar du er, berre du sender ho til ei adressa i USA/Kanada. Det er ikkje so enkelt. Me fekk det ikkje til med Børge sin USA-registrerte PayPal-konto og ei JetCarrier-adressa i USA. Heller ikkje med Leif Arne sitt USA-bankkort og JetCarrier-adressa i USA. Kannhenda dei ikkje sender til JetCarrier. Veldig rart.

Det ser ut som dei sel og sel av denne maskini. Ikkje rart. Men det spyrst kor raskt dei klarar pumpa opp produksjonen nok til å klara senda våre når me ein gong fær tinga dei skikkeleg.

Same kva. Trass alle dei digre problemene me hev, eg hev so inn i granskauen lyst på ein OLPC XO-1. Gaaah. Hackety-hack.

Lillesyster mi, Kitty Karina, må absolutt òg få ein; ho skal jo verta ein stor hackar. Yey! :D

Oppdatert: Endra JetDirect til JetCarrier, etter marXman gjorde meg merksam på det

Nynorsken, høgre, sidemål og engelsken

Det skjer mykje interessant rundt nynorsken i desse dagar. Veldig mykje tull frå mange stader, i tillegg til at eg kjenner NMU stadig veks som organisasjon og vert viktigare. Me fekk nett høyra at resultata frå sidemålsforsøket vart lagt fram med ein knusande siger for ein sidemålsfri skulekvardag. Og rundt oss hoppar Sylfest Lomheim og preikar um dauden til norsk språk i kamp mot engelsk. Saman med han finn me eit englekor som forkynner målfred og ynskjer at me nynorskingar berre skal leggja oss ned og la bokmålet valdtaka oss. Bakfrå.

Det vert ikkje betre av at Sleipfest ofte fær rolla som «nynorskingen», når han hev so klåre meiningar som strid i mot kva målrørsla meiner.

Kampen mot nynorsk forkledd som kamp mot engelsk

Nei, usj! Dette her er berre samnorskingane sin muterte krampaktige kamp mot nynorsken (samnorsken er bra for bokmålet, men dauden for nynorsken). Altso, bokmålet kann berre leggja ned sin strid – der er det ingen. Bokmålet er den store undertrykkjaren, den språkfascistiske herren som trampar av garde og gjer folk likegyldige til språk. Utanom nyorskingane. Bokmålet er ein større trussel mot norsk enn det engelsken er! Mykje større! Og kva språk er best til å stå mot engelsken (og verna um fridomen og folkestyret vårt)? Jo, det er nynorsken. Det er nynorskingane som pratar um språk, det er me som er upptekne av det og er språkmedvitne. Det er nynorsken som gjer at me i det heile teke hev eit ordskifte um språk i Noreg, det er nynorsken som gjer alle upptekne av språk. I Sverige er det langt mindre ordskifte, sjølv um dei hev verdas kulaste målføre innanfor sine grensor (Elvdalsk (nesten som norrønt!)) let dei det stille døy ut.

So kva er svaret på kampen mot engelsken? Tak i bruk nynorsk! Og slutt å prat um at engelsken er ein trugsel mot norsk, det er bokmålet som er den største trugselen.

Og so til dette fantastiske sidemålsrunket i Oslo

Eller kannhenda me skal kalla det eit opent angrep på nynorsken?

Mange fleire enn meg hev prata um kor dårleg dette «forsøket» hev vore og at det ikkje kann kallast forsking. NIFU STEP seier sjølv at rapporten brukast feil av Høgre og meiner han ikkje kann lesast slik fanden les bibelen og Høgre les forskingsrapportar.

Men det er ikkje fjerninga av sidemålsundervisninga som fører til at elevane blir betre i hovudmålet. Elevar som har delteke i sidemålforsøk i andre deler av landet, men då hatt meir sidemålsundervisning, har hatt vesentleg betre haldningar og vorte meir positive til nynorsken, seier Gro Morken Endresen.

Det er synd å sjå Høgre, som ein gong hadde ein skokk intelligente folk, søkka so lågt. Alle ser jo at dette ikkje kann kallast noko seriøst forsøk um obligatorisk sidemål. Alle dei seriøse forskningsmiljøi i Noreg sa jo faktisk nei til å vera med, ei kort lista:

  • Universitetet i Oslo: Nei, dette er ikkje forskning
  • Høgskulen i Oslo: Nei, dette er ikkje forskning
  • Høgskulen i Volda: Nei, dette er ikkje forskning
  • NIFU STEP: Nei, me hev ikkje kompetanse til å gjera dette
  • Universitetet i Gøteborg: Nei, dette er ikkje forskning
  • Universitetet i Stavanger: Nei, dette er ikkje forskning
  • NIFU STEP: Ooo-kååå då, hekkan, me hev ikkje kompetanse på dette – men me fær prøva likevel då, hekkans maserau, sidan ingen andre gidd

Og so gjorde NIFU STEP eit heilt ekstremt rart forsøk der dei i tillegg til å taka vekk skriftleg sidemål sette i verk mange andre tiltak for å gjera undervisningi betre;

  • Forfattarvitjing
  • Teatergåing
  • Tettare oppfylging av elevane med mappevurdering
  • Kompetanseheving av lærarane (!!!)

Kva resulterte dette i?

  • Ikkje auka lesedugleik
  • Ikkje auka munneleg framstillingsevnur
  • Ikkje vesentleg betre haldning til norsskfaget
  • Dårlegare oppfylging av dei som faktisk valde å halda på sidemålet
  • Ei svakt betre haldning til nynorsk (sikkert samanheng med lærarar som ikkje fær høve til å sabotera og klaga på nynorsken)
  • Å, yey, noko positivt: heile 0,146 karakterpoeng betre i standpunkt og 0,271 betre på eksamen
    • Fryd og gaman! Glede og dans!

So det er difor dette forsøket knuste sidemålet, ja? Dette var jo kjempepositive resultat. Og det er nok ikkje grunna den lista yver andre tiltak som vart sette i gong i tillegg. Neeidå. Eg trur ikkje kompetanseheving av lærarane hev noko resultat, ikkje forfattarvitjing og heller ikkje mappevurdering med tett oppfylging av kvar einskild elev. Nei, det er nok av di dei hev teke vekk eit fag. Me vert jo (som alle veit) betre i språk ved å hava mindre å gjera med det… No synest eg neste steg må vera å fjerna historiefaget, folk hev jo ikkje nytte av dette når dei skal taka seg jobb på Essoen og då kann heller dei som er interesserte verta mykje flinkare i historie – sidan me vert flinkare i alt som ikkje er obligatorisk.

Positive sidemålsforsøk

Det er interessant å sjå på positive sidemålsforsøk her. Der ein faktisk fylgjer læreplanen og gjer undervisningi god i staden for å taka ho vekk. Eg siterer fritt frå pressemeldingi til Noregs Mållag og Norsk Målungdom; Byrådet i Oslo til stryk i sidemål:

– Kvifor tør ikkje byrådet å satse på eit slikt prosjekt i staden, spør Hege Myklebust. Ho meiner osloelevane har krav på god like god undervising som elevane i resten av landet.
– Dei gode nynorskprosjekta finst, men Oslo kommune overser dei. Ved eit liknande prosjekt i Kristiansand gjekk sidemålskarakteren opp på eit halvår, framhevar Jens Kihl.

Dessutan hev me jo det kjende Holmlia-forsøket, der elevane nyttar nynorsk i eit anna fag enn norsk. Kva skjer her?

  • Tydeleg betre haldning til nynorsk
  • Og av det fylgjer: betre karakter i nynorsk
  • Sikkert noko anna, men eg vil ikkje seia noko for eg hev ikkje lese forskingsrapportar på det :-)

Kjære Høgre

So, kva med denne radikale tanken å gjera norskfaget betre i staden for å kutta ut obligatoriske og demokratiserande fag? Eg veit det kann vera litt vanskeleg for dykk å forstå at ein betre skule gjev flinkare elevar (merk den store uvilja mot å prøva positive forsøk og ikkje minst «kunnskapsfallet» som de nett innførde), men prøv i alle fall.

Takk.

Rebecca drog

No var ho lei og flytta inn hjå besteforeldri hennar. Sjokkerande nyhende. Eigentleg ikkje so mykje. Eg prøvde vel eigentleg berre sjokkera. Ho kjem attende um tvo dagar, altso på torsdag. Eg ser ikkje mykje til ho på tysdagar og onsdagar lell, men det er koseleg å treffa ho når eg kjem heim på kvelden og å sjå ho dra på morgonen. Men no ville ho hengja litt med besteforeldri sine i Asker, og det er jo koseleg det.

Det er litt teit at me umtrent ikkje ser einannan desse dagane. Eg er på sentralstyremøte i abbr title=‘Norsk Målungdom’>NMU på tysdagen, dagen etter på ringjert. På dagen er ho på Universitetet, medan eg jobber stort sett med Universitetsting (eller surfar verdsveven) heime. Når ho kjem heim er eg på fart ut.

Det er få helger (kvifor heiter det «helgar» i offisiell nynorsk, det er jo «ei helg»?) utan NMU-ting, og det skjer ofte at fleire av vekedagane òg er fylt upp med målemne. Faktisk viste Rebecca meg skræmande statistikk; dei siste 14 dagane hadde eg vore heime ein heil kveld 3 gongar. 79% vekk på kvelden altso.

Det var altso Rebecca sin tur til å draga litt vekk no. Dessutan er jo tysdag og onsdag dagar eg er vekk for det meste, so det skal nok ganga bra. Vert moro å sjå ho att, etter ho hev vore på ferie i Asker :p

Nokon tok kontakt med meg på t-banen!

Eg sat på t-banen på veg heim frå fødedagsselskapet til Sigbjørn og høyrde på P2 Verdt å vita. Framfor meg sat ei søt jenta som òg styrte med den digitale medieavspelaren sin. Ho sat og såg på jakkemerket mitt «Dude, where’s my språk?», smilte stort og spurde meg um noko. Eg tok ut øyrepluggane;

«Kva meinast med “Dude, where’s my språk?”», spyrr ho meg på Stavangersk.
«Eh», stammar eg lett og startar på ein forklaringsmåte fyrr eg gjeng ganske lite fjongt yver til ein annan. Eg vil jo for all del at me skal kunna fortsetja å prata, so det er ingen god strategi å berre gjeva eit enkelt dårleg svar med ein gong. Dessutan veit eg jo sjølvsagt kva mange meiner um nynorsk og difor vil eg ikkje få den nye samtalepartnaren min til å hata meg med ein gong. Ærleg talt, når det endeleg er nokon som pratar til meg på t-banen vil eg jo at det skal vara litt.

Eg held fram, «du ser sjølv um… Eh…». Til slutt forstår eg det, eg hev jo aldri vore spesielt god med ord, det er betre å berre seia det og so hengja fast og ynskja denne personen er interessert i kvifor. Eg ville ikkje hava eit nynorsk-bokmål-ordskifte, av di eg hev det med dei fleste og det er keisamt på tilfeldige folk. Men det vert vanskeleg å halda seg unna når det er heile meiningi med jakkemerket. So eg seier det til slutt slik det er:

«Det er ein kampanje me hev (eg seier ikkje kven «me» er), for å få nynorsk teksting på kino».
«Åja. For det er det kannhenda lite av frå fyrr?», svarar ho. Yey, oppfylgjingsspursmål1, so koseleg!
«Ja. Nærare null prosent».

Det vert keisamt å skriva ned heile samtala, og dessutan hugsar eg nok ikkje so mykje lell. Det vert mest dikting i so fall. Då t-banen stoppa på Kringsjå gjekk me båe av – då hadde vel sjokket hennar på at eg òg prata Stavangersk lagt seg. Ho hadde kome inn på NRK som legg opp til meir målførebruk (dialektbruk) i TV, og her hev jo eg meiningar som kannhenda er rare sjølv innanfor målrørsla. «Tja, eg er no av den oppfatning at me treng ei reising for nynorsk normaltalemål. Ikkje for å taka yver for målføri, langt frå, men for å auka statusen honoms og dimed òg auka statusen til nynorsk». Syna at nynorsk finst og vert bruka, at det ikkje trengst skjemst yver. Diverre gjer eg det sjølv, eg tør ikkje prata nynorsk normaltalemål når eg ynskjer. Eg må verta sterkare for å kunna gjera noko slikt.

Same kva, eg rører meg inn på ganske keisame område. Attende til det interessante; nokon prata til meg på offentleg transport i Oslo. So. Det var kjempeglatt på asfalten, då me var i trappa høyrde me mykje hoiing og hyling nedanfor oss. Då me kom ned sjølv heldt me sjølv på å snubla – det var ikkje lett å halda seg på beina. Turen ned den vesle bakken frå Kiwien var kjempemoro, eg sklei ned og storkoste meg. Då me kom forbi der eg skulle inn, fortsette eg berre å ganga; eg ville ikkje slutta å prata no. Me prata um korleis Kringsjå var ein god plass å bu, men ingen nordmenn budde her og alle syntest synd på oss då me sa me budde på Kringsjå. «Å, stakkar deg, kor tid skal du flytta?» er eit vanleg spursmål.

Til slutt kom me fram til oppgangen hennar, då vart me ståande å prata der lengje. Heilt til ho fraus so ekstremt at me måtte gå inn i gangen. Kva hadde me prata um so langt?

  • Språk
    • Nordmenn er ikkje flinke i engelsk
    • Me er mykje betre til å tenkja og forma idéar på morsmålet vårt
    • Å nytta engelsk i staden for norsk gjev motparten (um dei hev engelsk som morsmål) enorme fortrinn
    • Ein heil haug småhistoriar som forklarar korleis språk er makt
      • Eg tenkte m.a. polakken som jobba hjå oss ikkje var kjempesmart, av di han prata gebrokkent engelsk – det viste seg at mannen var skikkeleg oppegåande
      • Ann-Helen var på utveksling i tyskland og mista yvertaket mot ein tvo år yngre gut (ho var ikkje so flink i tysk), men då dei trefte ein engelskmann såg guten at Ann-Helen ikkje var dum og han søkk ned i skorne
  • Ho heitte Ann-Helen, og eg heitte Odin
  • Hjernen
    • Placebo
      • Alkoholen sine sosiale evner er eit placebo; det er ikkje biologisk slik
      • So norsk fyllefest er skodespel, men det morosame er at so lengje ein trur på noko fast, so er det slik!

Ugh. Eg gidd for all del ikkje skriva ned alt me prata um. Av ein eller annan grunn vert det for keisamt på ei netsida ;-)

  • Kor «kaldt» (sosialt og klima) Oslo er i forhold til Stavanger
  • Noreg er «kaldt» i forhold USA
  • Latvia er «superkaldt» i forhold til Noreg
    • Ho heldt på å stupa på bussen, og klarte redda seg akkurat. Ho smilte til ei dame på den måten me gjer når me akkurat klarte å berga oss frå audmjuking. Venta sjølvsagt å få eit lite smil attende, som ein «eg såg deg og kva som skjedde, me hev noko smått saman no» – men dama snudde seg berre vekk (!!!!!)
  • Eit smil gjer mykje
  • Folk pratar ikkje med einannan på t-banen
    • Me prata saman, moro at det viste seg at båe var frå Stavanger
  • Ho hev budd eit år i USA
    • Eg eit år i England
  • Ho hev teke nordisk master (?) og var sers interessert i språk
    • Men hadde sjølvsagt feil meiningar um nynorsk-bokmål, men det var jo ikkje anna å venta
  • Positivitet fungerer so uendeleg bra
  • Ho retta mykje på kjærasten sitt domenespesifikke (altso, at du pratar i fagtermar med folk innanfor ditt fag – og brukar det same normalt òg) språk
  • Ho forska på nynorsk mot bokmål og norsk samla mot engelsk (trur eg)
  • Ah, best av alt, ho sa: …høyrer på Språkteigen på mp3-spelaren
    • Kva? Eg smiler stort, peiker ned på lomma mi der eg hev mange podkastar frå P2, deriblant Språkteigen
    • Eg høyrde på «Verdt å vita» på P2 då ho byrja prata til meg
    • Me vert einige um at P2 radio er bra (yey!)
  • ZZzzzz

Av sporet

Eg hev eigentleg heilt gløymd kva eg ville seia. Sikkert noko um at det er so uendeleg koseleg når ein kjem i god prat med ekstremt hyggelege folk på t-banen. Hev rota meg vekk i uendelege detaljar. Berre tull. Klokka var mykje då me gjekk av t-banen. Stod nesten ein time å prata utanfor uppgangen, dritkalt. Ho var kjempekald på hendene og måtte på do. Det hev vart litt lengje, men vore sers koseleg. Skikkeleg hyggeleg jenta. Eg ser deg nok att på t-banen ein gong. Ja, vonar det. Hadebra.

Diverre slutta det midt i bokmål-nynorsk-ordskiftet (som måtte koma til slutt, ugh2), noko ho var sers lei seg for (eg veit ikkje kor lei meg eg eigentleg var3). Argumenta var dei same, gamle «bokmålet er størst» – og den litt meir keisame «engelsken er det me må kjempa mot». Vel, um me ikkje vil hava engelsk inn, so er språkstrid det beste me kann hava; då vert folk merksamd på språk og vernar betre um det. Vert meir av identiteten.

Det laga dagen min altso. Eg er fast i trui på at i morgon vert ein god dag av di nokon ville taka kontakt med meg på t-banen; og av di det var so ekstremt hyggeleg å møta so mykje godhug på ein so lite truleg plass.

Tidlegare då eg budde i Oslo prøvde eg gå rundt, smila til folk og prøva å gjera Oslo ein betre plass. Etter mykje tid hev eg lagt dette av meg, hev vorte påverka av Oslo og vorte meir innestengd (men ikkje på Latvia-nivå!).

Notar

1 Hekkan, eg vert so vond på nynorskordboki. -setjing frå setja er med ji, men -fylging frå fylgjing er utan! Inni hampen? Er eg berre dum eller er det rot her? Er det samnorsken som er ute på ferde att? Eg ventar på svar frå lure folk (t.d. Jarle)

2 Problemet er at eg veit eg tyt yver av gode argument – eg treng berre god tid på det. Eg vert òg provosert når eg høyrer dei same meiningane som eg sjølv hadde hatt um eg framleis var bokmålsbrukar; og dessutan vil eg veldig gjerne at folk verkeleg skal forstå. Men det tek vìkor å forklara slikt. Det hjelper heller ikkje med forklaring; folk må forstå. Men eg hev altso yvertalt eit par-få folk um at nynorsk er tingen, so det gjeng berre eg fær nok tid. Vert jo lei av å alltid ordskiftast um det same då…

3 Eg kunna diverre heldt på til neste dag, og det hadde jo ikkje vore bra – so eg var glad.

Attendetråkk som Dagbladet for Universitas?

Dagbladet.no hev byrja med noko me kallar «attendetråkk» (frå trackback via tilbaketråkk :P ), som viser kva sider som lenkjer til det aktuelle nyhendet. Eg hev det same på sida mi, berre ikkje serleg fint vist – dessutan er det veldig få som faktisk lenkjer til mine innlegg (av di dei ikkje er informative) so eg hev ikkje gidda laga det finare/betre. MEN! Då Børge skreiv um at Dagbladet.no pratar med netet kom eg på at dette kannhenda var noko eg kunna gjera for Universitas.

Kvifor visa «sidor som lenkjer til dette innlegget»?

Det er nok betre å lesa innlegget til Børge for å få svar på dette, sidan han interesserer seg stort for slikt og kann mykje um det:

Endelig begynner norske “Main Stream Media” å innse fordelene ved å oppmuntre til en offentlig diskurs ved å vise til bloggposter som linker til artiklene sine.

Eg såg det so vidt fyrr Børge skreiv um det, på Eirik Newth sitt debattinnlegg «Fildeling er framtida». Det er forresten eit kjempegodt innlegg som eg er veldig einig i. Eg er ein stor tilhengjar av fri kultur på same måte som eg er tilhengjar av fri programvare, fridom og folkestyre ålment sett. Difor er eg òg tilhengjar av eit demokratisk språk som ikkje er kulturimperialistisk og representerer yverklassa (altso er eg for norsk (nynorsk) i motsetnad til dansk-norsk (bokmål)). Men det var ein digresjon.

Noko for Universitas?

Sidan eg fekk ein god attendemelding på innlegget mitt um arbeidet med Universitas (som er ein meir enn det eg normalt fær :P), tenkte eg at eg skulle skriva um det litt oftare. No kann eg skriva spesielt um den nye greina eg kjem til å laga i Universitas som vil heita «attendetråkk» eller noko; ikkje av di det er spesielt interessant for verdi, men av di eg veit nokre få set pris på det. Det vil òg vera ein slags pådrivar for å få meg til å gjera han ferdig. Fyrst og framst lyt eg spyrja vyrde redaktør Leif M. Kirknes, men han er ein informatikar sjølv, so han forstår nok kvifor dette er tøft. :-)

Eg ser at Dagbladet driv mykje med eksperimentering og nye funksjonar på netsida si. Eg må seia meg veldig mot all denne iPhone-hypa dei driv med, eg vert sjuk av mindre, men det er jo moro at dei fær leika seg so mykje med netsida som dei gjer.

Hadde eg berre kunna prioritert Universitas litt meir, so kunne eg ha gjort fleire kule ting der – men eg prioriterer nok anna. Same kva, eg skal sjå um eg fær laga ein «kva bloggar lenkjer til dette nyhendet»-boks. :-)

Lag i Årdal!

Yey! Eg kjenner det vert mykje NMU-relatert her no for tidi, men det tek all tidi mi no for tidi. Og, ja, førre setning hadde tvo for mange «tidi» i seg. Men eg syntest det var litt moro. Dessutan er det tøft med so mange i-ar. Same kva, det ser no ut til at det vert lokallag for NMU i Årdal! Det er jo megasupert. Eg kjem til å draga vestyver til Sogn og Fjordane mellom 25. til 30. november og vera med på mi fyrste lagskiping. Og eg gler meg noko heilt enormt! :D

Ringjert

Eg hev ikkje fortalt um ringjertane me hev i Sentralstyret i NMU, dei gjeng ut på at me ringjer medlemane i området vårt. Eg var heilt ekstremt redd for dette då eg starta; eg ringde ingen (utanom Jostein Avdem Fretland, som eg visste var ein skitbra mann). Etter eg hadde fått kjenna organisasjonspisken starta eg å ringja lell; det viste seg at det var omtrent ingen som svarte. Eg ringde og samtalane gjekk slik som dette:

  • Meg: Hei! Dette er Odin Hørthe frå Norsk Målungdom som ringjer!
  • Person: Åh. Hei.
  • Meg: Hev du litt tid? (Her smiler eg litt ekstra, eg hev ikkje peiling um det er mogleg å høyra slik :P)
  • Person: Ja, hev vel det.
  • Meg: Ah, ok…

På dette punktet byrjar eg seia allslags rare ting. Nokre gonger pratar eg um at eg skal spyrja um fleire ting (ganske teit). Andre gongar spyrr eg um dei hev fengje brevet frå oss for nokre vìkor sidan (dette fann eg ut var lurt å spyrja um etter litt (med hjelp frå Jens)). Det pla enda slik iallfall:

  • Meg: … Sooo, det eg prøver å seia er; hev du tid og lyst til å koma på ideologiseminaret?
  • Person: Naai, eg trur ikkje det, du.

Etter det skulle eg spyrja um det var mogleg å få til noko lokallag på plassen – det vart eg betre til etter litt.

  • Meg: .. Eh, korleis.. er folki rundt deg? Er dei, uhm, moglege, eh, målungdomar? :P
  • Person: ???
  • Meg: Trur du det er von for å få til eit lokallag?
  • Person: Njaa, trur ikkje det.

Ånei. Det var yverraskande, du. Nei, men eg er eigentleg litt slem her, for eg hev eit stort fylke som er heilt fantastisk med masse kule folk; Sogn og Fjordane. Det var fleire kule folk i Årdal fann eg ut, plutseleg varte telefonsamtalane 15–50 minutt og ikkje 2. Me gjekk nøye gjennom stoda for nynorsken i Sogn og fortalte ein del um NMU sentralt. Ganske koseleg. Eg lyt ikkje skriva namn, men generiske førenamn bryr ingen seg um; so eg hadde sers koselege samtalar med mellom anna Eirin, Merete, Kristine og Anette. Anette sa faktisk ho ville koma på idsem (Ideologiseminaret), eg visste ikkje kva eg skulle seia:

  • Meg: So, hev du tid til å koma på idsem?
  • A: Ja :-)
  • Meg: Aah, haha ja, dumme meg, det er jo ikkje det eg skal spyrja um fyrst; meir viktugt: hev du lyst til å koma på idsem.

Her kann eg jo ikkje seia anna enn at eg venta å få eit «nei :-)» (med smil, sidan Anette saman med resten NMU-medlemene i Sogn og Fjordane er ekstremt koselege og hyggelege).

  • A: Ja, det vil eg gjerne.
  • Meg: Eh. … Å? Ehh…

Plutseleg vart eg mållaus, etter eg hadde prata som ein kanon i mange, lange minutt. Eg ville ikkje verta fort ferdig med samtala, so eg hadde utsett idsem-spursmålet lengje; då eg fekk positivt visste eg sjølvsagt ikkje kva eg skulle gjera. Men prøvde til slutt å ro meg ut or det:

  • Meg: … So, eh, bra. Av erfaring er det ikkje det folk seier. So. Ja. Eg veit ærleg talt ikkje kva eg skal gjera når du seier ja. Kann du seia «nei» heller?
  • A: Ok, … nei, det vil eg ikkje.
  • Meg: Ah, mykje betre!

Det siste der med «nei» var sjølvsagt berre tull. Meg og Anette la seinare planar um å taka yver verdi i tillegg til å finna ut korleis me skulle få fiksa transport til Oslo. Til sist viste det seg at ho ikkje fekk lov til å reisa lell. Menmen, neste år. :-)

Ut av den enorme avsporingi

Eg skulle gjerne skrive endå meir um kor kult ringjert vart. Eller kor mykje mindre skræmande. Det fær vel heller liggja. Same kva, etter ideologiseminaret hadde hadde eg endå tettare bånd til Sogn og Fjordane, og visste at einaste moglege vegen var opp, opp, opp. So med nytt mot ringde eg att til Årdal, der eg tenkte meg og Mariell skulle starta lokallag. Eg fekk prata med… Nei, eg må slutta å nemna namn. Er ikkje snilt. Same kva, eg fekk prata meir med hyggelege menneske i Årdal. Eg visste sjølvsagt allereie at dei var tøffe, kule og nynorske (+ viljuge til å starta lag) so det var ei sers enkel økt.

I dag ringde eg endå litt meir, og no er eg heilt sikker på at det vert lag i Årdal! :D Eg gler meg slik til å reisa og skipa mitt fyrste lag, vel, det er jo eigentleg langt i frå eg som skipar laget – men eg fær vera med! :D

Forresten, eg hev framleis ikkje fengje sagt det: sjølv um målungdomane i Sogn og Fjordane er til å eta upp, so hev 90% mobilsvar på. Det er heilt utruleg irriterande. Dei er nærast umoglege å få tak i. Eg kann ringja 10 stk, og med 10 mobilsvar på rad.

No må eg snart byrja ringja um ugjelda medlemspengar; eg tenkte i byrja det var skummelt, men so sa Jens at folk vert glad for at du ringjer.

  • Person: Åå!? Hev eg ikkje gjelda medlemspengane, nei, det må eg få gjort – send ei ny rekning!
  • Jens: Ok!

Når sant skal seiast so er det ganske logisk, ofte hev folk meldt seg inn i NMU for å vera medlem :-) Eg vart glad då eg vart minna på å gjelda medlemspengane (for eg gløymer jo alltid slikt).

So til slutt

Yey!! Lokallag i Årdal! :D Eg hev framleis ikkje vore i Sogn og Fjordane, men no skal eg dit um alt gjeng bra! Då er det ikkje mange fylke att fyrr eg hev vore i alle. Eg trur faktisk det er det einaste att, det må eg sjekka til neste gong. Kannhenda Hedmark manglar. Reiseskildring frå Årdal um tvo vìkor. :]

Eg jobbar i Universitas, studentavisi

No er det jo ganske lengje sidan eg starta som netandsvarleg i Universitas. Det var vel ein gong i august sist år, men eg hev likevel ikkje prata noko stort um det. Det er ein ganske morosam jobb når eg hev tid til å gjera litt ekstra. Mitt store programmeringsprosjekt på Universitas hev vore å få netsida til å bruka MySQL i staden for Oracle; og å få sida til å verta mykje kjappare enn det han var fyrr.

Det kann høyrast keisamt ut, men å fiksa på koden på netavisi er faktisk kjempemoro. Eg storkoser meg når eg heile tidi sit og betrar sida, bit for bit. Eg brukar eit revisjonskontrollsystem som heiter Git, som gjer at det er enkelt for meg å hava ein stabil side (den som alltid finst på universitas.no) i tillegg til den eg gjer sjølve arbeidet på. Eg hev òg forskjellege «greiner» som eg jobber på, altso, for å taka eit eksempel:

Praktisk eksempel, korleis fiksa søkjesystem midt inni ei større sideumleggjing

Ein av tingi eg absolutt ville fiksa var mellomlagring av bilete på netsida. Altso; fyrr so vart kvart einaste bilete gjort mindre då du gjekk inn på sida, dette er jo heilt ekstremt ineffektivt. Du kann lesa meir um dette i sleppnotane til Universitas. Same kva, å fiksa biletesystemet var ikkje gjort på ein dag – og då eg hadde gjort halvparten av systemet låg heile netsida i brakk og kunne ikkje brukast. Plutseleg fann eg ut eg ville laga eit betre søkjesystem for netsida, men eg ville ikkje vera hemma av det halvferdige biletesystemet. Difor hadde eg innanfor «utviklingsversjonen» tvo greiner ut; biletesystem, og søkjesystem. Vanlege småfiksar gjekk fyrst i den vanlege utviklingsversjonen fyrr eg henta dei inn i produksjonsversjonen (den stabile). Småfiksane vart òg henta inn i greinene mine når eg jobba på dei.

På denne måten fekk eg ferdig søkjesystemet uavhengig av dei store endringane eg hadde gjort i det uferdige biletesystemet. Når søkjesystemet var ferdig flytta eg det til slutt inn i produksjonsversjonen; og då vart det sloppe. Hadde eg berre hatt ein utviklingsversjon utan greinar, so hadde eg ikkje kunna sleppa søkjesystemet som vart starta etter eg hadde brekt sida med eit halvferdig biletesystem.

Arbeidsoppgåver

Det var eigentleg ei stor avsporing, men det viser litt korleis eg jobbar og ikkje minst kva eg gjer i Universitas. Det eg gjer oftast, likevel, er å leggja ut netsida kvar onsdag morgon. Stillingi mi heiter «netandsvarleg», men eg hev òg andsvar for det eigenutvikla produksjonssystemet som avisi brukar internt. Er noko feil med det, so må eg fiksa upp.

Men! Eg vil berre seia ein ting til; å gjera sida raskare er drittøft. Nett no er eg mest hugen på å gjera ei litt større umleggjing av sida og endra litt på nettbunaden; sidan eg hev fiksa so mykje av snøggleiken allereie. Denne tabellen er henta frå sleppnotane til Universitas versjon 3

Lasting av framsida
VersjonSekund
1~5-6
2~2.5
3~1

Ahh. Sjå på dei tali… Frå heile 5–6 sekund til eitt herleg sekund. Det er slags morosam oppgåve, sidan eg brukar so lite tid på det, ein-tvo timar i vìka. Men då hev eg iallfall sagt i frå um det, slik Egil foreslo for eit halvt år sidan. :-)

Kom på vitjing til oss

For ein månad sidan var mamma, pappa og veslesyster Kitty Karina på vitjing til meg og Rebecca. Det var veldig koseleg. Dei fekk sjå bustaden vår, og me fekk låna bil for å kaupa ting på IKEA. Då kaupte me mellom anna hyllor. På sundag sette eg opp ei av dei, det vart ganske kult. Den andre stend stadig og latar seg mot veggen. Eg gler meg til me hev sett upp den òg, det vert supert. Då kann me prøva å rydda bustaden litt (han er eigentleg ganske ryddig) og taka eit par nye bilete. So kann eg endeleg leggja det ut på nett.

I helgi kjem det òg mange folk som er i landsstyret i NMU til Oslo, difor kjem me til å innkvartera nokre av desse. Eg trur dei fær eit fint upphald på Hotell Rebecca og Odin. Forresten gjeld dette alle saman; me er veldig glad i vitjing – og hev so langt havt alt i frå veslesystrer, til vener og familiar på vitjing. Me hev framleis ikkje innkvartert uvener eller fiendar, men dei hev ikkje spurd um å få koma; so det hev ein naturleg grunn.

So, um du framleis ikkje hev teke bodskapen: kom på vitjing til oss.

Det er forresten kult um de tek oss med på kino eller noko anna moro når de kjem; og kaupar middag til oss. Sjølve innkvarteringi er gratis, men me kann diverre ikkje spandera mat – men me vert gjerne påspandert mat!

Klem frå Odin (eg skal ikkje seia noko frå Rebecca utan godkjenning :p)

Nynorsken og dialektane, IKKJE dialektane og nynorsken!!!

Eg hev starta høyra på «Språkteigen» på statskanalen vår sin kulturkanal; NRK P2. Etter no fleire år i NMU og hard skulering, ein heil haug ordskifte og eit lass med leste sidor um språkstoda i Noreg hev norsk språkstode og nynorsk vorte eit slags spesialfelt1 for meg. Ei inngåande forståing av nynorsken, kva han er for noko og kva som er styrande for kva språk me vel.

PS: Alt dette er meiningar – og det er ikkje NMU sine meiningar. Det er mine provoserande tabloide meiningar der eg ikkje underbygg det eg seier på ein god måte. NMU er for alle, inkludert bokmålske «nynorsk er fint i dikt»-folk(!)

Ah. Gah. Ferdig med det, eg gidd søren meg ikkje pakka ting inn – det gjeng inni potetsekken treigt og eg vil veldig gjerne verta ferdig med å få ut meiningi mi. Då drit eg like godt i um ikkje heile verdi heng med meg. Det hev teke meg tvo år å forstå mykje av dette sjølv, so eg trur neppe eg klarar overtyda ein einaste maur um noko som helst i mine små, halvleselege innlegg på netsida. Men ARGHRGHR, eg vert so inn i hampen sint når eg sit på t-banen og høyrer på Språkteigen og det vert sagt so mykje idiotisk teit der.

Ok-ok, ikkje idiotisk teit, men lite nyansert og ekstremt lite fornuftig. Altso; ingen intellektuelt ordskifte, men det same vrøvlet me høyrer gong på gong av folk som ikkje hev sett seg inn i saki. Sjølve folki i ordskiftet er fjonge og bra, eg er stor tilhengjar av verki deira båe tvo – men eg vert vel meir vonbroten på verdi (altso Noreg) når det vert sagt so mykje opplagt platt, keisamt og utruleg lite oppbyggjande. No veit framleis få kva eg pratar um; men eg skal prøva å seia det utan å forklåra stort (so det er stor grunn til at du (med rette) fnys av det og tykkjer det sers feil):

Nynorsken var ikkje, er ikkje og bør ikkje verta talemålsnær!

Heile navla landet hev ei feil og ukorrekt oppfatning av kva nynorsken er. HAN ER IKKJE TALEMÅLSNÆR OG MÅTTE GUD FORBODA AT HAN NOKON GONG VERT DET! Det er 1000 dårlege argument for dette, men òg ovmange fantastisk gode. No vrir du deg sikkert i stolen og seier høgt «Men kva med dialektane, Odin, DIALEKTANE!», slik at nabokatta må leggja hovudet på skakke og lura på um du er ein av dei som helst burde vore hjå syster hennar som er ein institusjonskatt på Dale2.

«Jadå, din hekkans masekopp», seier eg då og ser olmt opp i vêret for å visa at eg himlar med augo av deg.

Det verste er sjølvsagt at eg berre brukar masse hersketeknikkar på deg utan å eigentleg forklåra kva eg eigentleg meiner. Difor kjem du altso automatisk på bakbeina og tenkjer eg (kannhenda rett nok) er ein stor idiot, medan du fyrer laus fleire slemme setningar: «Ja, det var då jammen meg konstruktivt din hekkans drittsekk».
«Åja!? Og du då, din vesle parasitt av ein møllsleikande…», prøver eg fyrr eg kjem på ein betre idè og ser filosofisk ut i lufti; «Ja. Kva er me eigentleg? Er me i det heile teke? Kven er eg? Og kven er du? Finst du? Finst eg?».
Ganske raskt forstår eg dette er berre teit og kjem igjen på andre tankar, men fyrr du vert redd so kann eg avsløra at me er inne på sporet att; me er attende til saki, eller «målsakji™» som eg hev sett ein idiot skriva på kvar artikkel som hev noko med nynorsk å gjera. Han er mindre… nei, han er minst kul synest eg. Men so er eg på viddene att.

Eg tenkjer kort på viddene i Nord-noreg der eg var på tur, fyrr eg atter ein gong prøver å spora inn på det eg liksom skal seia noko fornuftig um (det trur eg du allereie hev mista trui på).

«Ja, du ser. Hmm. Kvar var eg no?», seier eg fyrr det gjeng upp for meg at dette faktisk ikkje er ein samtale, men ein teit tekst og at eg difor berre kann lesa det eg hev skrive fyrr. So her var eg: «Kva med dialektane, Odin?». Ahh. Ja. Kva med dei? Denne forferdelege forpestingi av norsk språk som eg er programforplikta å elska sidan eg er medlem i NMU? Åja. Dei dialektane ja.

Det førre eg skreiv er vel eigentleg ikkje det eg meiner, men eg la det til sidan mange sikkert trur eg meiner det. Diverre må eg skuffa dei. Eg skal heller prøva å svara på «Kva med dialektane, Odin?».

«Kva med dialektane, Odin?»

Dialekt er fint, dialekt er best, dialekt er det som eig mest. Det kann ein seia, og få vil mukka (ymta motførestellingar). Det er jo bra. Og det er sant, dialekt og nynorsk heng faktisk saman. Eg likar dialektar. Likar spesielt jentor frå Vest-telemark og Sogn og fjordane. Uhm, måten dei pratar på altso. Sikkert mange av jentone òg, men det er ikkje poenget. Eg hev berre godhug for dialekt. Ja, eg elskar dialektane til og med, um eg fær seia noko so på kanten. Det eg ikkje elskar, er at folk trur at nynorsk == dialekt.

  1. Nei, nei, nei, nynorsk er ikkje det same som dialekt.
  2. Nei, nei, nei, nynorsken skal ikkje vera det same som dialekt.
  3. Nei, nei, nei, dialektnær nynorsk er ein styggedom – ikkje noko me bør prøva å jobba for.

Problemet mitt her er at det er so ekstremt mange som meiner 3 er feil. Altso; dei kann seia ting som:

  • «Du hev nynorsknær dialekt, difor må du skriva nynorsk»
  • «Nynorsknormalen må vera vid slik at eg kann kjenna meg att i han og skriva dialektnært»
  • «Det vert enklare å læra nynorsk når du brukar di eiga dialekt som utgangspunkt»

Alt dette meiner eg er riv ruskande feil og grunnfest i ei feil førestilling um kva nynorsken er; ei nedskriving av dialekt.

Kva er nynorsken då?

Nynorsken er eit systematisk språk tufta på fellestrekk i alle dialektane i heile Noreg.

Ikkje ein, ikkje tvo, ikkje femten dialektar. Men alle. Og ikkje ei rotete suppa (som bokmålet), men eit systematisk språk. Ikkje systematisk som Esperanto heller (som er konstruert), men eit norsk språk som tek vare på systemet som finst i norsken.

Skal me skriva talemålsnært, skriv dialekt. Ska’me skRiva talemålsneRt, så skRiv dialekt fåR ‘faen. (Store r-ar for skarre-r). Det vert jysla stress med so mange skriftspråk i landet. Og folk flest er ikkje interessert i å skriva «deira nynorsk» (trass i kva dialekt-nynorsk-folki trur), folk er interessert i å skriva rett. Det ser me enkelt av korleis folk skriv; nyttar dei «valfridomen» (teit å bruka eit fint ord for tilroting av gramatikken)? Nei, dei nyttar han ikkje. Ein plass der me bør hava valfridom, derimot, er i ordtilfanget – desse ordi tek me sjølvsagt frå alle moglege dialektar. Men det er ingen, eg gjentek ingen verdi i å hava 27 forskjellege måtar å bøya eit ord på. Verdien fær me i mange ord, mange nyansar – ikkje i mange bøyingssystem (det er berre tull).

Det finst ein utruleg god tekst på dette

Aaargh. No er eg berre trøytt og ikkje sint lengre. So eg hev fengje det ut av meg. Diverre er ingen smartare. Du kann jo synast det er positivt at eg ikkje er sint lengre (det likar eg!); elles kann det henda du er sint av di eg berre hev skrive tull og kasta burt tidi di. Det er òg ein liten sjangs for at du faktisk vil vita kva eg meiner; ahh, då finst det ein utruleg god tekst på dette. Det er ikkje eg som hev skrive han (so han er altso bra, det er ikkje berre noko eg seier) og han ligg på NMU sine nettsidor. Eg gjev deg, Målføra og nynorsken.

Dette burde verkeleg vore pensum for alle. Spesielt alle som vil meina noko um dialektar (målføre) og nynorsk. Eg veit teksten er lang, men les du han, er du ei klokare kvinna etterpå. Du gjer lurt i det.

Notar

1 Fyrr nokon slær meg flat med rettskrivingi mi, so må eg få seia at dette ikkje er det same som språkekspert eller norskekspert; slik er det ikkje. Det eg hev, er ein mykje betre forståing av språkstoda i Noreg enn dei fleste. Sjølv um eg skriv so mykje gramatisk feil som eg gjer, so hev eg god yversikt yver idéane. Det burde ikkje vera å taka vatn yver hovudet; langt frå best forståing, men langt yver snittet (som diverre er forferdeleg lågt).

2 Dale var der dei putta dei galne menneski i gamle dagar.

Og hugs, les Målføra og nynorsken.

Oppdatert: Ei litt betre forklaring eg gav Ola etter eg ikkje var sint lengre og hadde sove:

Eg ville ikkje skriva kven som var i Språkteigen, for eg ville ikkje knytta mine negative kjenslor opp mot dei. Det er berre at heile verdi trur nynorsken sitt mål er å vera talemålsnær og at eg meiner det er feil. So når det vert slege fast som sanning mellom tvo (tri) folk i eit ordskifte (der dei eigentleg skal vera ueinige) so vert det for galt. Det er ingen/få som fortel folket kva nynorsken eigentleg er, og det gjer meg vonbroten.