Månadsarki: september 2008

Tropa de Elite, ikkje for alle nynorskingar (men absolutt denne)

Eg er jysla glad distributør Euforia film valde å teksta nett denne filmen og ikkje alternativet; ein svensk dokumentar om noko 80-talsgreidor. Eg elskar dei flotte bileti, fargane og intensiteten; ein «action»-film frå røyndi. Noko me diverre hev litt lite av i nynorskverdi er skyting, narkobandar og korrupt politi. Det står spesielt dårleg til med spesialstyrkar som skyt på båe bandane og politiet, slik BOPE (elitetroppen) gjer flust av i Tropa de Elite. Og alt dette gjer dei herleg nok på framifrå nynorsk.

Å seia at dette er den beste nynorsk-teksta kinofilmen nokon gong er slett ikkje å overdriva. No kjenner eg rett nok ikkje til andre enn 23 år gamle «Ronja Røverdotter», som er av eit litt anna kaliber. Ikkje noko vondt meint om Ronja – men det er ikkje ein film eg ser på kino av heilt fri vilje. Ein svensk barnefilm er heller ikkje eit godt prov på at nynorsken kan brukast til meir enn statleg finansiert høgkultur og der me hev lovar for han. Dessutan er det eit herleg slag i andletet på alle desse «nynorsk passar til di(k)tt, men ikkje datt»-folki. Det var på tide at noko eg tykkjer er god underhaldning kom på nynorsk. Herleg at det er ein god film me får på nynorsk når me fyrst får ein.

Åvel, når alt kom til alt sat eg no der i kinosalen saman med kjærasten. Eg prøvde å fylgja tett med på teksten utan å la handlingi eta meg opp. Eg var nynorskens mann i salen! Men nei. Det tok ikkje mange minutt før filmen lurte meg og fekk mi fulle merksemd. Teksten er god, veldig god – men heldigvis er filmen mykje meir interessant. Det var rart å sjå nynorsk på sylvskjermen dei første minutti, men so vart eg van til det.

Filmen, som er tufta på soger frå tidlegare BOPE-offiserar, fær truleg blanda kritikk spesielt grunna mange drap og tortur frå hovudpersonane. Filmen er sett i Rio de Janeiro, og har nytt vitjingsrekord på kinoane der. Dessutan har han vorte piratkopiert stort då folk trudde han ville verta forbudt i byen der folk med god grunn ser ned på politiet.
I filmen ser Nascimento etter ein arvtakar til BOPE, den beinharde elitetroppen han sjølv leier. Dei to nye rekruttane Neto og Matias er barndomsvener. Kvar for seg manglar dei den andre si styrke; ein er laus på avtrekkaren, den andre held fast på ideala.

Greitt nok, eg er nok automatisk litt meir glad i denne filmen grunna den nynorske teksten (godt jobba NMU lokalt og sentralt!). Eg var redd eg ikkje ville lika han, men det gjorde eg so absolutt. Likevel veit eg det er fleire som vil synast det vert litt mykje «action» og vald; men dette er truleg den same gjengen som i alle år har kunna lese nynorske dikt og faktisk likt det. Me ville visa at det er ingen grunn til å ikkje teksta på nynorsk, Euforia film viser med Tropa de Elite at det so absolutt er sant!

Filmen vert endå tøffare med nynorsk tekst, men det viser seg; kinofilm er stadig kinofilm sjølv om han er teksta på nynorsk!

Which Witch på Det Norske Teateret

Dei som kjenner meg veit at eg likar båe teater og nynorsk. Likevel likar eg ikkje alt Det Norske Teateret set upp, som kombinerer teater med nynorsk. Eg likar ikkje dårleg teater, so det er faktisk ikkje vandskeleg for eit teater å laga noko eg ikkje likar.

de, dei, di, De? Snakk nynorsk for F!

Eg forstår ikkje kva Det Norske Teateret prøver seg på, elder skodespelarane der. Dei segjer «di» på ein slik måte at eg ikkje forstår noko. Dei uttalar «de» som «di», slik dei gjer i bokmål. Men DET ER FEIL og satans irriterande. De (som i «dere» på bokmål) uttalast nett som «d». Slutt opp med å forvirra meg!

Um stykket

Eg syntest scenografien var dritkeisam, og eg synast sjølve stykket var ganske keisamt. Eg vart litt skuffa. Likevel so er ofte dei gode stykki på dei mindre scenone (t.d. prøvescener, malersalen til National Theateret osb), og det er berre Rogaland Teater som klarar å setja upp skikkeleg gode ting på hovudscena (so langt eg kjenner til).

MEN! Tøff bøddel!

Det var ein verkeleg kul ting; bøddelen syng sin bøddelsong, og den songen EIG. Han er dritkul, og han var dritkul på scena, og bøddelen var supertøff. Då songen var slutt starta eg å klappa og fekk heile salen med meg (den er stor!). Det var dritkult. Det «gjorde kvelden min» um eg skal segja det med eit unorskt uttrykk.

Ah, og ein ting til,—folk reiste seg i slutten. Eg plar vera den som reiser meg når ting er bra (spesielt på Rogaland Teater (elskepå)), men eg gjer det altso ikkje når eg vert so lite imponert som av Witch Witch. So eg sat demonstrativt. Helene reiste seg av di ho elska ei av skodespelerinnane, ganske søtt. Men eg sat der altso og såg rett inn i bakenden på dei framfor meg. :-)

Alt i alt var det koseleg lell

Teater eig same kva. So det var koseleg sjølv um eg ikkje likte stykket. Dessutan er Landsstyret i Norsk Målungdom utruleg koselege og flinke dette året, so det var ein god gjeng eg var ute med.

Alt er ikkje vondt på DNT

Og for å gjera det klart; ja, eg hev sett fleire kjempegode stykke på Det Norske Teateret,—dei set òg upp bra greidor. Men dei tri stykkone eg hev sett på hovudscena hev vore frå OK til dårleg. Dei tri eg hev sett i prøvesalen hev vore frå bra til superbra.