Merkelapp-arkiv: Skriving

Skriva meir i 2013 enn 2012

Eg hadde eit nyttårsforsett om å skriva meir på netsida mi det komande året enn det førre. Ingen spurde meg om noko forsett, so eg fekk ikkje høve til å segja det høgt. For å ikkje gløyma det, og leggja litt press på meg, skriv eg det like godt her.

Sjå, det var ikkje so vanskeleg, var det vel? Eg mistenkjer nedgangen er litt knytt til jobben min  Opera, der eg ikkje lengre kan skriva om absolutt alt som skjer eller eg gjer. Likevel er det ein god del ting rundt jobben eg kan skriva om, so det nok aller mest fordi eg har vorte so utruleg oppteken.

Eg sit på bussen no, og i staden for å spela Cut the Rope tenlkte eg at eg kunne oppdatera bloggen i staden. Der ser eg ein kollega koma på, so avsluttar her.

Nynorsken og dialektane, IKKJE dialektane og nynorsken!!!

Eg hev starta høyra på «Språkteigen» på statskanalen vår sin kulturkanal; NRK P2. Etter no fleire år i NMU og hard skulering, ein heil haug ordskifte og eit lass med leste sidor um språkstoda i Noreg hev norsk språkstode og nynorsk vorte eit slags spesialfelt1 for meg. Ei inngåande forståing av nynorsken, kva han er for noko og kva som er styrande for kva språk me vel.

PS: Alt dette er meiningar – og det er ikkje NMU sine meiningar. Det er mine provoserande tabloide meiningar der eg ikkje underbygg det eg seier på ein god måte. NMU er for alle, inkludert bokmålske «nynorsk er fint i dikt»-folk(!)

Ah. Gah. Ferdig med det, eg gidd søren meg ikkje pakka ting inn – det gjeng inni potetsekken treigt og eg vil veldig gjerne verta ferdig med å få ut meiningi mi. Då drit eg like godt i um ikkje heile verdi heng med meg. Det hev teke meg tvo år å forstå mykje av dette sjølv, so eg trur neppe eg klarar overtyda ein einaste maur um noko som helst i mine små, halvleselege innlegg på netsida. Men ARGHRGHR, eg vert so inn i hampen sint når eg sit på t-banen og høyrer på Språkteigen og det vert sagt so mykje idiotisk teit der.

Ok-ok, ikkje idiotisk teit, men lite nyansert og ekstremt lite fornuftig. Altso; ingen intellektuelt ordskifte, men det same vrøvlet me høyrer gong på gong av folk som ikkje hev sett seg inn i saki. Sjølve folki i ordskiftet er fjonge og bra, eg er stor tilhengjar av verki deira båe tvo – men eg vert vel meir vonbroten på verdi (altso Noreg) når det vert sagt so mykje opplagt platt, keisamt og utruleg lite oppbyggjande. No veit framleis få kva eg pratar um; men eg skal prøva å seia det utan å forklåra stort (so det er stor grunn til at du (med rette) fnys av det og tykkjer det sers feil):

Nynorsken var ikkje, er ikkje og bør ikkje verta talemålsnær!

Heile navla landet hev ei feil og ukorrekt oppfatning av kva nynorsken er. HAN ER IKKJE TALEMÅLSNÆR OG MÅTTE GUD FORBODA AT HAN NOKON GONG VERT DET! Det er 1000 dårlege argument for dette, men òg ovmange fantastisk gode. No vrir du deg sikkert i stolen og seier høgt «Men kva med dialektane, Odin, DIALEKTANE!», slik at nabokatta må leggja hovudet på skakke og lura på um du er ein av dei som helst burde vore hjå syster hennar som er ein institusjonskatt på Dale2.

«Jadå, din hekkans masekopp», seier eg då og ser olmt opp i vêret for å visa at eg himlar med augo av deg.

Det verste er sjølvsagt at eg berre brukar masse hersketeknikkar på deg utan å eigentleg forklåra kva eg eigentleg meiner. Difor kjem du altso automatisk på bakbeina og tenkjer eg (kannhenda rett nok) er ein stor idiot, medan du fyrer laus fleire slemme setningar: «Ja, det var då jammen meg konstruktivt din hekkans drittsekk».
«Åja!? Og du då, din vesle parasitt av ein møllsleikande…», prøver eg fyrr eg kjem på ein betre idè og ser filosofisk ut i lufti; «Ja. Kva er me eigentleg? Er me i det heile teke? Kven er eg? Og kven er du? Finst du? Finst eg?».
Ganske raskt forstår eg dette er berre teit og kjem igjen på andre tankar, men fyrr du vert redd so kann eg avsløra at me er inne på sporet att; me er attende til saki, eller «målsakji™» som eg hev sett ein idiot skriva på kvar artikkel som hev noko med nynorsk å gjera. Han er mindre… nei, han er minst kul synest eg. Men so er eg på viddene att.

Eg tenkjer kort på viddene i Nord-noreg der eg var på tur, fyrr eg atter ein gong prøver å spora inn på det eg liksom skal seia noko fornuftig um (det trur eg du allereie hev mista trui på).

«Ja, du ser. Hmm. Kvar var eg no?», seier eg fyrr det gjeng upp for meg at dette faktisk ikkje er ein samtale, men ein teit tekst og at eg difor berre kann lesa det eg hev skrive fyrr. So her var eg: «Kva med dialektane, Odin?». Ahh. Ja. Kva med dei? Denne forferdelege forpestingi av norsk språk som eg er programforplikta å elska sidan eg er medlem i NMU? Åja. Dei dialektane ja.

Det førre eg skreiv er vel eigentleg ikkje det eg meiner, men eg la det til sidan mange sikkert trur eg meiner det. Diverre må eg skuffa dei. Eg skal heller prøva å svara på «Kva med dialektane, Odin?».

«Kva med dialektane, Odin?»

Dialekt er fint, dialekt er best, dialekt er det som eig mest. Det kann ein seia, og få vil mukka (ymta motførestellingar). Det er jo bra. Og det er sant, dialekt og nynorsk heng faktisk saman. Eg likar dialektar. Likar spesielt jentor frå Vest-telemark og Sogn og fjordane. Uhm, måten dei pratar på altso. Sikkert mange av jentone òg, men det er ikkje poenget. Eg hev berre godhug for dialekt. Ja, eg elskar dialektane til og med, um eg fær seia noko so på kanten. Det eg ikkje elskar, er at folk trur at nynorsk == dialekt.

  1. Nei, nei, nei, nynorsk er ikkje det same som dialekt.
  2. Nei, nei, nei, nynorsken skal ikkje vera det same som dialekt.
  3. Nei, nei, nei, dialektnær nynorsk er ein styggedom – ikkje noko me bør prøva å jobba for.

Problemet mitt her er at det er so ekstremt mange som meiner 3 er feil. Altso; dei kann seia ting som:

  • «Du hev nynorsknær dialekt, difor må du skriva nynorsk»
  • «Nynorsknormalen må vera vid slik at eg kann kjenna meg att i han og skriva dialektnært»
  • «Det vert enklare å læra nynorsk når du brukar di eiga dialekt som utgangspunkt»

Alt dette meiner eg er riv ruskande feil og grunnfest i ei feil førestilling um kva nynorsken er; ei nedskriving av dialekt.

Kva er nynorsken då?

Nynorsken er eit systematisk språk tufta på fellestrekk i alle dialektane i heile Noreg.

Ikkje ein, ikkje tvo, ikkje femten dialektar. Men alle. Og ikkje ei rotete suppa (som bokmålet), men eit systematisk språk. Ikkje systematisk som Esperanto heller (som er konstruert), men eit norsk språk som tek vare på systemet som finst i norsken.

Skal me skriva talemålsnært, skriv dialekt. Ska’me skRiva talemålsneRt, så skRiv dialekt fåR ‘faen. (Store r-ar for skarre-r). Det vert jysla stress med so mange skriftspråk i landet. Og folk flest er ikkje interessert i å skriva «deira nynorsk» (trass i kva dialekt-nynorsk-folki trur), folk er interessert i å skriva rett. Det ser me enkelt av korleis folk skriv; nyttar dei «valfridomen» (teit å bruka eit fint ord for tilroting av gramatikken)? Nei, dei nyttar han ikkje. Ein plass der me bør hava valfridom, derimot, er i ordtilfanget – desse ordi tek me sjølvsagt frå alle moglege dialektar. Men det er ingen, eg gjentek ingen verdi i å hava 27 forskjellege måtar å bøya eit ord på. Verdien fær me i mange ord, mange nyansar – ikkje i mange bøyingssystem (det er berre tull).

Det finst ein utruleg god tekst på dette

Aaargh. No er eg berre trøytt og ikkje sint lengre. So eg hev fengje det ut av meg. Diverre er ingen smartare. Du kann jo synast det er positivt at eg ikkje er sint lengre (det likar eg!); elles kann det henda du er sint av di eg berre hev skrive tull og kasta burt tidi di. Det er òg ein liten sjangs for at du faktisk vil vita kva eg meiner; ahh, då finst det ein utruleg god tekst på dette. Det er ikkje eg som hev skrive han (so han er altso bra, det er ikkje berre noko eg seier) og han ligg på NMU sine nettsidor. Eg gjev deg, Målføra og nynorsken.

Dette burde verkeleg vore pensum for alle. Spesielt alle som vil meina noko um dialektar (målføre) og nynorsk. Eg veit teksten er lang, men les du han, er du ei klokare kvinna etterpå. Du gjer lurt i det.

Notar

1 Fyrr nokon slær meg flat med rettskrivingi mi, so må eg få seia at dette ikkje er det same som språkekspert eller norskekspert; slik er det ikkje. Det eg hev, er ein mykje betre forståing av språkstoda i Noreg enn dei fleste. Sjølv um eg skriv so mykje gramatisk feil som eg gjer, so hev eg god yversikt yver idéane. Det burde ikkje vera å taka vatn yver hovudet; langt frå best forståing, men langt yver snittet (som diverre er forferdeleg lågt).

2 Dale var der dei putta dei galne menneski i gamle dagar.

Og hugs, les Målføra og nynorsken.

Oppdatert: Ei litt betre forklaring eg gav Ola etter eg ikkje var sint lengre og hadde sove:

Eg ville ikkje skriva kven som var i Språkteigen, for eg ville ikkje knytta mine negative kjenslor opp mot dei. Det er berre at heile verdi trur nynorsken sitt mål er å vera talemålsnær og at eg meiner det er feil. So når det vert slege fast som sanning mellom tvo (tri) folk i eit ordskifte (der dei eigentleg skal vera ueinige) so vert det for galt. Det er ingen/få som fortel folket kva nynorsken eigentleg er, og det gjer meg vonbroten.

Hev innhaldet på sida mi endra seg?

Då eg kom heim sa Pappa at netsida mi hadde vorte mindre interessant, meir for spesielt interesserte. Eller noko slikt. Eg sa «Ahh, ja, det skjer» og tenkte at han meinte eg skreiv litt for mykje «dagbokinnlegg» der eg pratar um kva eg hadde gjort. Faktisk var det stikk motsett. Han meinte eg hadde vorte for teknisk og prata for mykje um ting som ikkje var i ålmenn interesse.

Forresten hev eg skrive noko liknande som dette fyrr. Av ein eller annan grunn kjenner eg for å seia det på ny (dumme meg).

Kvifor so lite teknisk/nerdete?

Kva eg skal skriva um er noko eg tenkjer mykje på. Dei fyrste 4 åri av netsida mi hev eg styrt unna for tekniske og nerdete emne. Eg lurer litt på kvifor eg gjer det no. Det er vel eit ynskje um å vera noko meir varig. Hmm. Eller, eg vil halda sida mi ganske rein. Likevel trur eg den største grunnen er leserane mine:

Då eg starta netsida, las ingen ho. So etter litt byrja pappa lesa ho, Tor Eirik og gjengen kom etterpå. Eg fekk stadig vita um fleire vener som las ho. Ingen av disse var so interesserte i det eg er interessert i. Vel, kann henda Egil og Jørgen, men det er langt i frå nok til å halda ei sida. Ein annan ting, kvifor skal eg skriva um noko so ekstremt mange andre skriv um? Ingen skriv um mitt liv og kva eg tenkjer på, men folk skriv um kva som skjer i Linux-verdi heile tidi. Eg tenkjer eigentleg berre kjentfolk les netsida mi; og eg brukar det sjølv som ein, ja, dagbok. Eg synest det er kjempemoro å lesa gamle innlegg frå Oxford. Mykje eg hev gløymd ligg att der. Eg vil fortsetja med å skriva slik. Det er ikkje serleg interessant å lesa um tips og triks til Gimp då; det må i so fall verta skild ut til ei eiga side.

Kva prøver eg skriva til sida?

Det er utruleg ofte eg hev lyst å skriva noko, men so tenkjer eg det ikkje passar inn – so vert det ingenting ut av det. Slike metainnlegg som dette er noko eg ikkje likar, og prøver å halda små i mengda. Eg vil so gjerne skriva noko bra når eg fyrst gjer det, difor vert dei fleste innleggi slutta allereie fyrr eg hev starta på dei. Innlegg som dette (ikkje korrekturlese eller gjort enkelt å lesa) er dei verste; diverre hev det vorte fleire av dei. Iallfall mentalt. Eg er sikker på at ein finn like mykje elendig um ein ser bak i arkivet, men nett no tenkjer eg at det er verre enn det hev vore fyrr. :p

Eg skriv t.d. ikkje um Amie Street eller andre kule ting eg driv med. Eg prøver å halda innhaldet utanfor netet.

Men kvifor meinte pappa eg skreiv so teknisk no?

Eg hev skrive ein del um PING og kva me gjer der. Eg skriv nok gjerne litt meir teknisk/nerdete no, av di folki eg heng rundt er interessert i det. Miljøet eg heng i når eg er i Oslo er ei data-miljø. Dei eg kjenner er genuint interesserte og me hev mange gode samtalar um det. So når eg ser at andre forstår og er interessert i slike ting so vert det meir «vanleg» inne i hovudet mitt, og so puttar eg det ut på netsida mi. Det er jo ein so naturleg del av livet mitt – og det skriv eg jo um. Alt er ikkje lengre i hovudet mitt; sidan det er «normalt» so hev eg ikkje noko problem um å skriva um det.

Heile skrivingi gjeng i perioder, som alle sikkert kjenner til sjølv. Nokre gonger skriv eg masse slikt piss som dette, andre gonger klarar eg skriva kvart-interessante greier. Nokon gongar er eg ikkje interessert i at folk skal synast det er noko spesielt (som no, dette er tankedump). Andre gongar skriv eg umtrent berre dagbok.

Pappa sa òg at mamma hadde slutta lesa av di det vart keisamt. Eller noko slikt. Det er sikkert sant – eg merkjer det er mindre aktivitet no; det er dei gamle innleggi mine som det stadig kjem folk til. Men det er ikkje so farleg, når livet mitt endrar seg og eg mistar kontakten med folk (eg er flink til det, veldig flink) so fær dei heller gløyma meg litt òg. Er vel naturleg at eg fokuserer innhald på det er driv med no, ikkje det eg hev drive med fyrr. So… alt i alt, eg let det flyta…

Framtidige meta-innlegg

Eg vil skriva eit innlegg um folk som kontaktar meg via (og grunna) netsida seinare. Det er litt morosamt. Elles må eg verkeleg finna ut kvifor eg skriv sida. Kva er grunnen min no? Eg kann seia «berre for å kunna lesa det når eg er gamal», men det er feil. For eg likar at folk les babbelet no òg. Kven vil eg skriva for, og kvifor? Er det berre yverdrive sjølvfokusering? Hmm. Ein viktug ting er at eg likar det då, so det er vel hovudargumentet for å fortsetja å skriva. :-)

Ja. Slutt. No.

Attende til den «kreative» nattskrivingi?

Ofte kjem eg heim på kvelden, ja, det plar faktisk vera natt tenkjande «Hekkan, no vil eg skriva noko!». Dei siste åri hev eg slutta å lyda dette ynsket, men det plar hava den verknaden at saki eg vil skriva um aldri kjem ut or hovudet. Det gjev meg færre innlegg på netsida mi òg. Skal ein verkeleg lyda desse kreative boblone som poppar opp på dei mest uhøvelege tidspunkt? Eller skal ein heller læra seg å verta kreativ og kunna skapa boblor når ein vil?

Eg køyrde nett heim frå Rebecca, og hadde ein tekst i hovudet. Det var denne, no vert det diverre annleis av di eg ikkje hugsar teksten. Hadde eg stoppa bilen og skrive tankane mine ned i boki mi slik eg pla gjera ei tid i Oslo, so hadde eg hatt mykje av teksten no. Det er moro kor godt linone glir når ein nett kjem på fleire paragrafar tekst i hovudet slik. No skriv eg berre inn på datamaskin, og plar ikkje vera i supert skrivehumør.

Det mistar seg når ein tenkjer på noko anna

Når eg køyrer heim frå Rebecca, kjem frå ein fest eller berre hev gjenge ein tur ute i skogen, hev eg ofte ei framifrå kjensla i kroppen. Hjernen produserer kveikande tekst som gjev meining og er interessant. Eg trur iallfall det, synest det er dritbra når eg tenkjer det ut. Men når eg kjem heim plar fornuften taka yverhand; eg kjenner eg hev mista essensen i det eg tenkte. Eg fiksar noko smått og gløymer teksten nokre sekund. Hugsar eit par av setningane, men ikkje samanhengen eller livskjelda. Um eg prøver skriva det ut vert det livlaust og tamt. So legg eg meg.

Eller, som heldt på å henda no; eg legg meg. Det er ikkje heilt sant. Eg set meg på datamaskini og «skal berre sjekka eposten», noko som plar taka alt frå tvo til fira timar. Oftast tvo heldigvis; eg legg meg 0200. Jadå, eg hadde kann henda interessante samtalor på IRC. Jadå, eg las sikkert noko tøft på Wikipedia. Men kva um eg heller hadde sagt;

No skal eg vera oppe til eg hev skrive ferdig teksten som nett surra i hovudet, og kreativiteten hev berre å pella seg attende til hovudet mitt!

Dette hadde eg kann henda bruka alt frå ein til tvo timar på, men då hev eg gjort noko skikkeleg. Eg hev produsert ein tekst (drit i um han er god eller ei; berre det å gjera seg ferdig med noko er bra) og eg gjorde som eg eigentleg ville. For eg vil eigentleg skriva ned desse tingi eg gjeng og tenkjer på.

Framkalla kreativiteten når ein treng han? Få fram positiv energi?

No flyt teksten ut, mykje av bobla eg heldt på renn ut. Eg vert distrahert av all eposten eg hev fengje, og folk som vil prata med meg via Jabber og IRC. Men eg ville iallfall prata um ein ting til; å framkalla kreativitet.

Eg merkjer at dess eldre ein vert, jo meir lærer ein. Eg finn stadig nye måtar å endra tankone mine og kroppen på. Dette fungerer òg for kreativitet. Gå vekk frå arbeidet, taka ein pust i bakken, sjå ut på trei og roa seg; seia høgt til seg sjølv – «No skal eg skriva ein tekst til heimesida mi um det som fell meg inn», og venta. So må ein tru på det, og det treng ikkje vera vanskeleg. Ein må berre seia det naturleg og leggja litt viljekraft bak det ein seier. Altso viljekraft til handlingi. Og so fær ein ei bobla kreativitet og kveik. Det fungerer for meg kvar gong eg klarar tru på det. Men eg skal trena meg sjølv til å verta betre i å få boblone til å koma.

Nett no er eg so forvirra at det ikkje gjeng serleg bra.

Ikkje meir dreping av nattarbeidet

Likevel vil eg unngå å drepa dei gongene eg naturleg hev sterk hug til å skriva. Eg skal heller gå med på det. De siste dagane hev eg lagt meg rundt 02.00, utan at eg hev gjort noko serleg i den tidi. Eg må innsjå at um eg ikkje gjer dette fornuftige (skriva ned) so nyttar eg tidi til noko anna. Sidan eg ikkje stend so tidleg opp um morgonen lengre, so er det greitt å heller nytta den rolege tidi på natti.

Forresten, medan eg hugsar det; tidleg morgon er òg dritbra. Kjempekreativt og veldig god tid å skriva på. Då eg var i Oslo med superrytme (stod opp 6–7 utan nokon form for vekking) fekk eg gjort sers mykje dei fyrste tvo timane. Men sidan eg no stend opp 8–9 er mykje vekk. Dessutan er det ikkje same arbeidsroen her på morgonen – her finst arbeidsroen på natti…

Moro å merkja, tittel hadde eg heilt klårt for meg – saman med nesten heile innlegget. Likevel vart innlegget ganske annleis. Tittel hugsar eg ikkje i det heile teke. So eg må koma på noko nytt… Ugh, eg som hadde so god tittel. Meh, vert ein ostete (heh, «cheesy» :p) tittel: «Attende til den ‘kreative’ nattskrivingi?»

Forventningar

Plutselig, plutselig fekk eg enorm god respons (alt er relativt ja..) på sia mi! Sjølv om det har sine enooorme positive sider satt det også stopper for skrivinga mi ei lita stund (perioden er ganske åpenbart ferdeg)

Eg har skillt ut noko tekst ifrå “Vill Mandag”(eller kva eg vil kalle han når eg legg han ut på sia) artikkelen fordi eg ville ha ting litt mer strukturert. Dét gagnar jo alle! :) Eg har nokre dagar kor eg er i eit spesielt humør, desse dagane skriv eg av og til eit tekst-stykke – når eg så gjør, blir artikkelen betre enn dei vanlege. Det er jo både vél og bra, men tingen er at eg følar eg får forventingar :| Så sist uke skreiv eg ikkje noko fordi eg ikkje ville skrive dårleg :P Ja – idiotisk til tusen, eg innser dét, derfor skriv eg nå igjen.

Ofte skriv eg tekstane mine på tirsdager, dei to siste skreiv eg på tirsdager så langt eg huskar. Er visst noko med denne dagen, sjølv om eg tror det var 2 ukar siden eg skreiv “Sykkelens Genialitet”. Den artikkelen fekk eg veldig god respons på – “Du skriv bra Odin!” fra masse Noreg-venner eg ikkje heilt hadde forventa å få det ifrå. Men allikevel, den fysste personen som sa han leste på sia mi og likte det var Salve – han sendte meg mail faktisk, slikt likar eg veldeg godt :D Han tok ein aktiv side og skreiv. Slikt trudde eg bare det var eg som dreiv på med :P

Uansett, det eg skulle sei var at det var ganske vanskelig å starte å skrive noko nytt fordi plutselig har folk forventningar. Offagmeg :| Men eg fant ut at sjølv om neste artikkel ville bli elendeg måtte eg skrive – dokumentere kva som skjer :P Visst ikkje gløymer eg det. Eg tar backup av databasen min med visse mellomrom slik at eg ikkje mistar informasjonen, dessuten har eg alle filane på skolenettet+laptopen. Dette er alt fordi når eg blir stor og gløymer mykje av mitt Oxford-år kan eg lese dette! :D

Som tidligare antyda blei eg svæært så glad av all tilbakemeldingen, de veit ikkje kor mykje det betyr for meg. Eg bør nevne eit par kjekke folk som har likt sia mi til slutt: Mamma og Pappa (dei har no alltid vært positive ;) ), Salve, Tor Eirik, Simon, Egil og Buster :D :D Tror iallfall det var slik, har nok gløymd nokon, men slik skal ein bare forvente då eg aldri har vært flink til å huske slike ting :P Kari og Søren Christian – dei kjekke naboane våre var også dei fysste som kommenterte sia mi etter Mamma og Pappa ;D